يکشنبه, 30 تير 1398
  • En
عنوان : تولد صنعت نفت ایران با گردش مته در نخستین چاه نفتی مسجد سلیمان
زير عنوان : در سحر گاهان 26 ماه مه 1908 ميلادي مطابق با پنجم خرداد 1287 هجري شمسي در عمق (360) متري نفت از چاه شماره يك منطقه نفتون مسجدسلیمان فوران و ايران به جرگه كشورهاي داراي نفت پيوست.
تاريخ :
 ۱۳۹۳/۰۳/۰۵ 
ساعت : ۱۱:۴۲:۰

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

 

   

تولد صنعت نفت ایران با گردش مته در نخستین چاه نفتی مسجد سلیمان

 

 

در سحر گاهان 26 ماه مه 1908 ميلادي مطابق با پنجم خرداد 1287 هجري شمسي در عمق (360) متري نفت از چاه شماره يك منطقه نفتون مسجدسلیمان فوران و ايران به جرگه كشورهاي داراي نفت پيوست.

 

نفت مايع غليظ و افروختني است كه در لايه هاي فوقاني بخش هايي از زمين به  رنگ قهوه اي سير يا سبز تيره يافت ميشود.

ريشه كلمه نفت از فعل ناب فارسي به معني رطوبت داشتن است. كلداني ها و عرب ها آن را از زبان ايراني گرفته و نفتا خوانده اند.

عده ايي معتقدند كلمه نفت از نپتو به معني افروختن است كه بعدها اين كلمه در زبان آشوري و بابلي بكار برد شده است. آنچه مسلم است در تاریخ، نفت به معناي روغن معدني آمده و در دورة گذشته براي روشنايي و مقاصد طبي از آن استفاده مي شده است.

 اقوام باستان بويژه ايرانيان، سومري ها، آشوري ها، و بابلي ها در حدود چهار هزار سال پيش با برخي از موارد استفاده از نفت كه از چشمه ها  و درياچه هاي قير بدست مي آمد آشنايي داشتند.

وجود آتشكده هايي با قدمت دو هزار ساله در مسجدسليمان كه در مجاورت چشمه هاي سطحي نفت احداث شده بود تا براي روشن ماندن آتشكده نياز به ماده ديگري نباشد نمونه اي از اين موارد بوده است.

رومي ها و يوناني ها نيز از قير براي غير قابل نفوذ كردن كشتي ها، روشنايي و ايجاد گرما استفاده مي كردند.

حركت رسمي در ايران جهت كاوش نفت در سال 1872 ميلادي در زمان ناصرالدين شاه توسط بارون جوليوس دو روتير آغاز شد.

در سال 1883 امتياز حفاري و استخراج نفت ايران به شخصي هلندي بنام آلبرت هوتسون جهت استخراج نفت دالكي در حوالي بوشهر داده شد كه بدليل عدم نتيجه اين قرارداد نيز متوقف گرديد.

در سال 1901 مصادف با 1280 هجري شمسي امتياز اكتشاف، استخراج و بهره برداري از منابع نفتي در مناطق گسترده اي از ايران براي مدت 60 سال به يكي از اتباع كشور انگليس بنام ويليام ناكس دارسي واگذار شد.

دارسي جستجو را از قصر شيرين آغاز و موفق شد در منطقه چيا سرخ يا چاه سرخ در ژانويه 1904 به نفت برسد اما توليد از اين چاه پس از مدتي متوقف و چاه كاملا خشك گرديد.

پس از آن عوامل دارسي در مسجدسليمان و منطقه اي موسوم به نفتون در سال 1906 اقدام به حفاري كردند.

پس از گذشت دو سال در حاليكه از دستيابي به نفت ناميده شده بودند سرانجام در سحر گاهان 26 ماه مه 1908 ميلادي مطابق با پنجم خرداد 1287 هجري شمسي در عمق (360) متري نفت از چاه شماره يك فوران و ايران به جرگه كشورهاي داراي نفت پيوست و بدين ترتيب فوران نفت از اولين حلقه چاه خاورميانه با توليد اقتصادي در دامنه هاي زاگرس جنوبي، سرآغاز تحولي عظيم در منطقه خاورميانه گرديد.

 بهره برداري از اين چاه با توليد 500 بشكه در روز عملآ از سال 1290 خورشيدي آغاز شد .

امتياز دارسي در ششم آذر ماه سال 1311 بدليل تقليل منافع ايران از حق السهم نفت لغو و پس از كشمكش هاي بسيار قرارداد جديدي در هفتم خرداد ماه سال 1312 منعقد و به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

به موجب اين قرارد داد ، اكتشاف، استخراج و بهره برداري از منابع نفتي به مناطق خوزستان و كرمانشاه محدود شد.

 پس از سقوط رضا شاه و د ر پي مبارزات حق طلبانه مردم ايران اين قرارداد نيز لغو گرديد و صنعت نفت ايران در  29 اسفندماه 1329 ملي شد.

بعد از ملي شدن صنعت نفت دول استعماري و شركت هاي تحت پوشش آنها به شكل ديگر بازگشتند.

در سال 1333 شركت هاي خارجي با تشكيل كنسرسيومي صنعت نفت ايران را مجددا" در دست گرفتند.

با آغاز فعاليت كنسرسيوم اگر چه قرار بود قانون ملي شدن نفت اجرا گردد اما در عمل دولت ايران و شركت ملي نفت اختيارات بسيار محدودي داشتند و تا شهريور سال 1353 اعضاي كنسرسيوم بدون دخالت دولت ايران براي ميزان توليد و قيمت نفت تصميم مي گرفتند.

از مهر 1353 با تشكيل شركت سهامي خاص خدمات نفت ايران (آسكو ASCO ) و شتاب گرفتن روند فعاليت هاي توليد نفت، تغييرات عمده اي در نحوه نظارت و دخالت دولت بر انجام تمامي فعاليت هاي اكتشافي، برنامه ريزي، نصب و راه اندازي تأسيسات، مطالعات ميداني، برنامه هاي توسعه و ازدياد برداشت بوجود آمد، اما واقعيت اين است كه تا پيروزي انقلاب اسلامي، مالكيت ايران بر منابع نفتي خود به طور كامل تحقق نيافت و از طرفي در بخش حفاري چاههاي نفت و گاز، كليه امور مربوط به عمليات حفاري و خدمات جنبي توسط 46 شركت خارجي در ايران انجام مي گرفت و عملا" عليرغم ملي شدن نفت، صنعت حفاري بعنوان يكي از حساس ترين بخش از پروسه توليد نفت، همچنان در سيطره شركت هاي امريكايي و انگليسي تا بهمن 1357 باقي ماند.

با گسترش انقلاب اسلامي در كشور، كاركنان ولايت مدار صنعت نفت در اقدامي هماهنگ در آبانماه 57 بصورت جمعي دست از كار كشيده و به اعتصاب نشستند.

پيوستن تلاشگران نفت به صفوف متراكم مردم و انقلاب و بستن شيرهاي نفت، اوضاع كشور را بكلي دگرگون و انقلاب را به پيروزي نزديك ساخت در ششم دي ماه 57 در اقدامي تاريخي صادرات نفت ايران بكلي قطع شد و سرانجام اختيار امور نفت به دست اعتصابيون افتاد و خارجي ها براي دومين بار در تاريخ  این صنعت از كشور خارج شدند و صنعت نفت بطور واقعي ملي شد.

پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي در بهمن 1357 موجب دگرگوني و تحولات بنياديني در نهادهاي فرهنگي، اقتصادي و سياسي كشور گرديد و مناسبات جديدي در بهره برداري از منابع نفتي آغاز شد.

 با پيروزي انقلاب اسلامي و خلع يد از پيمانكاران خارجي، مجموعه عمليات اكتشاف، حفاري و بهره برداري از مخازن نفت و گاز به كاركنان ومديران ايراني محول شد.

صنعت حفاري درظاهر فرستادن مته اي به درون زمين به منظور كاوش نفت وگاز است. اين صنعت درحقيقت مجموعه اي از كار بسيارسخت و دشوار همراه با خدمات فني پيچيده و متنوع است كه بسياري از دانشهاي روز را در بر مي گيرد . عمليات حفاري در قبل ازپيروزي انقلاب اسلامي انحصار آن دردست بيگانگان و غارتگران بين المللي و شركتهاي چند مليتي بود ، چراكه در بازار بدون رقيب ايران، آن كه سود مي برد بيگانه بود.

دولتهاي وقت مجبور بودند حفر چاهها نفت را با هر قيمت و هزينه اي بپذيرند زيرا در اقتصادي كه تكيه بر نفت داشت راهي جز افزايش توليد و فروش آن با هر قيمتي ممكن نبود .

گسترش مخازن نفتي در اقصي نقاط كشور، گستره فعاليت اين صنعت را به تبع افزايش داده بود سفيران فرهنگي غربي در تمامي كشور در كوهها و بيابانها ، دشتها و مناطق مسكوني شهري و روستايي هميشه در تردد بودند .حقوق و مزايا ناچيزي به كارگران مي دادند و با كمترين هزينه ، فرهنگ غربي را در كشور اشاعه مي دادند.درمحيط كار مديريت و نظارت با بيگانگان بود و ايرانيان مسئول هم در واقع نظاره گر بودند تا ناظر .......

اگرچه صنعت نفت در 29 اسفند سال 1329 ملي گرديد ، ولي صنعت حفاري به دليل  اهميت استراتژيك همچنان در دست بيگانگان و استعمارگران باقي ماند ، تا همواره بعنوان اهرم فشاري بر كشور ايران مورد استفاده قرارگيرد .

حضور 46 شركت حفاري خارجي عمدتاً امريكايي و انگليسي ، صدمه زدن به مخازن نفت و گاز ، واردات صد در صد قطعات و تجهيزات از خارج ، اشتغال ايرانيان فقط در بخشهاي كارگري و پايين دستي ، عقد قراردادهاي استعماري از شاخصهاي مهم اين دوره از حيات صنعت حفاري كشور ميباشد.

پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي در بهمن 57 ، موجب دگرگوني و تحولات بنیاديني در نهادهاي فرهنگي ، اجتماعي و سياسي كشور گرديد و به تبع آن صنعت نفت كشور و بويژه صنعت حفاري نيز دستخوش تحولات عظيم گرديد.

وقتي در روزهاي اوليه انقلاب اسلامي ، شركت‌هاي حفاري خارجي ، كشور را ترك مي‌نمودند تصور نمي‌كردند اين رفتن اجباري و بدون برگشت باشد و درآن شرايط افرادي نيز در داخل صنعت بودند كه چنين تفكري داشتند اما از اوائل سال 1358 كارگران و كارمندان زحمتكش و رنجديده كه سالها طعم تلخ كار در شركت‌هاي خارجي را كشيده بودند با اجتماع خواستار تشكيل شركتي ايراني شدند ،و سر انجام در آذر ماه 58 تعدادي از کارگران به نيابت از كليه كاركنان كه قبل ازانقلاب در شركت‌هاي خارجي اشتغال داشتند به محضر بنيانگذار جمهوري اسلامي حضرت امام خميني (ره) شرفياب شدند و خواستار تأسيس شركتي ايراني شدند وآن حضرت به دولت وقت دستور رسيدگي دادند و بدين ترتيب در سپيده دم بلندترين شب سال ، اولین نهاد صنعتی مولود انقلاب ،متولد شد. شركت ملي حفاري ايران تبلور اراده ملي و استقلال و خود كفايي در صنعت نفت كشور مي‌باشد كه با درايت و بصيرت بنيانگذار جمهوري اسلامي حضرت امام خميني (ره) در سال 1358 به ثمر نشست .

در سه دهه گذشته ، صنعت حفاري بعنوان يك صنعت بالا دستي و استراتژيك ، جايگاه خود را در پروسه توليد نفت حفظ كرده و بعنوان بازوي توانمند صنعت نفت كشور ، قابليتها و شايستگي‌هاي خود را به نمايش گذاشته و در سايه تلاش و زحمات طاقت فرسا و شبانه‌روزي كاركنان سخت كوش ، جلوه‌هاي شورانگيزي از خلاقيت ،  نوآوري و ابتكار را به منصه ظهور رسانده است.

فعاليت‌هايي كه كوچكترين آنها در رژيم گذشته مستلزم استفاده از كاركنان و شركتهاي خارجي و صرف هزينه‌هاي سرسام‌آور بود ،  اما  پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي ، كاركنان شريف اين شركت با درك عميق از مسئوليت خطير خود اين خدمات را در سطح گسترده‌تر و دشوارتري بدون نياز به كارشناسان خارجي انجام مي‌دهد.

.

خلع يد كامل از بيگانگان ، تأمين خدمات فني ، مهندسي و راهبري بيش از 70دستگاه حفاري در خشكي و  دريا ، ساخت قطعات و تجهيزات پرمصرف و دكل حفاري توسط سازندگان داخلي ، مديريت ، راهبري ، برنامه ريزي و كلاً اجراي كار توسط متخصصين ايراني ، توليد صيانتي از منابع نفت و گاز كشور و استقلال و خودباوري را ميتوان از ويژه‌گيهاي اين دوره از صنعت حفاري كشور بر شمرد.

‍‍‍‌‌

صنعت حفاري در مقطع كنوني ، با درك نيازهاي كشور ، مي كوشد تا بار سنگين رسالت خود را بر دوش كشد و توان آزموده را در مسير پويايي و بالندگي اقتصاد كشور قرار دهد .

اين صنعت در پرتو تلاش و همت سخت كوشان خود و با حفظ و صيانت از منابع خدادادي و استفاده از روشهاي ساختاري و بسط و گسترش فعاليتهاي كيفي متناسب با برنامه توسعه و سند چشم  انداز بيست سال كشور ، جلوه هاي روشني از كار و تلاش را ترسيم نموده و طلايه دار توسعه صنعتي ايران اسلامي در عرصه توليد ،  نوآوري و شكوفايي صنعتي مي باشد .

 

 

نمایش تعداد بازدیدها : 4268

بازگشت           چاپ چاپ         

پورتال شرکت ملی حفاری ایران

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0